WHO wzywa do większej liczby badań nad medycyną tradycyjną w celu sprostania rosnącym potrzebom zdrowotnym
17 września 2026 r.
Aktualizacja departamentalna
Czas czytania: 3 minuty (858 słów)
Miliardy ludzi na całym świecie korzystają z tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej medycyny (TCIM) jako części swojej opieki zdrowotnej, jednak mniej niż 1% globalnego finansowania badań w dziedzinie zdrowia jest przeznaczane na badanie, w jakich obszarach te podejścia są bezpieczne, skuteczne i właściwe. W czasie, gdy państwa poszukują nowych rozwiązań w celu zmniejszenia rosnącego obciążenia chorobami niezakaźnymi (NCD) – które każdego roku powodują śmierć ponad 43 milionów ludzi – oraz przyspieszenia postępu w kierunku powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (UHC), stanowi to jedną z największych luk dowodowych w globalnym zdrowiu.
W odpowiedzi na tę lukę Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała dziś dokument „WHO Global research priorities and agenda for traditional, complementary and integrative medicine 2025–2034″ – przełomową mapę drogową określającą, w jakich obszarach badania nad medycyną tradycyjną mogą w największym stopniu przyczynić się do poprawy wyników zdrowotnych, przeciwdziałania chorobom niezakaźnym i osiągania powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Rządy już podjęły zobowiązania
Podczas Drugiego Światowego Szczytu WHO w sprawie Medycyny Tradycyjnej, który odbył się w New Delhi w grudniu 2025 r., 27 państw członkowskich podjęło formalne, określone w czasie zobowiązania dotyczące rozwoju badań nad medycyną tradycyjną.
Zjednoczona Republika Tanzanii zobowiązała się przeznaczyć do 2030 r. budżet badawczy w wysokości do 10 miliardów szylingów tanzańskich (TSh). Republika Zielonego Przylądka, Malawi, Sfederowane Stany Mikronezji i Seszele zobowiązały się do utworzenia krajowych ośrodków badań nad medycyną tradycyjną. Indie tworzą wielopaństwowe konsorcjum badawcze, a Islamska Republika Iranu uruchamia krajową platformę badań klinicznych.
Nietypowo jak na globalne ramy dotyczące zdrowia, zobowiązania te zostały podjęte przed opublikowaniem programu badań – i wpłynęły na jego kształt. Priorytety określone w dokumencie odzwierciedlają to, co same rządy zadeklarowały, że są gotowe realizować.
Program wskazuje priorytetowe obszary badań, w których dowody mogą mieć największy wpływ na zdrowie populacji, w tym udar, zdrowie psychiczne, ból, zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego, nowotwory, choroby metaboliczne i zdrowie reprodukcyjne, a także priorytetowe grupy populacyjne, w tym osoby starsze, dzieci, oraz profilaktykę zdrowotną.
Ustanawiając globalne priorytety na następną dekadę, program WHO ma na celu zamknięcie jednej z największych luk dowodowych w opiece zdrowotnej. Ma on pomóc kierować inwestycje w stronę badań, które mogą pomóc państwom lepiej zrozumieć, w jakich obszarach medycyna tradycyjna może przyczyniać się do profilaktyki, leczenia, rehabilitacji i opieki skoncentrowanej na osobie, a jednocześnie dostarczać decydentom dowodów potrzebnych do regulowania usług, ochrony pacjentów i wzmacniania systemów ochrony zdrowia.
Inwestowanie w dowody na rzecz lepszego zdrowia
Pomimo powszechnego stosowania medycyna tradycyjna pozostaje jednym z najsłabiej zbadanych obszarów globalnego zdrowia. Poza luką w finansowaniu badacze zajmujący się tą dziedziną stanowią zaledwie 0,43% światowej kadry badawczej zajmującej się zdrowiem.
Przez dziesięciolecia medycyna tradycyjna pozostawała poza systemami dowodowymi, które wyznaczają kierunki polityki zdrowotnej. Miliardy ludzi już podejmują decyzje dotyczące jej stosowania, a decyzje podejmują również rządy.
Regulacje, finansowanie i bezpieczeństwo
„Brakowało dowodów, które mogłyby stanowić podstawę tych decyzji. Ten program określa, skąd te dowody powinny pochodzić” – powiedziała dr Geetha Krishnan Gopalakrishna Pillai, kierująca Jednostką ds. Badań, Danych i Innowacji w Medycynie Tradycyjnej w Globalnym Centrum Medycyny Tradycyjnej WHO.
Nowy program wskazuje, że rygorystyczne badania są niezbędne do określenia, co działa, co nie działa, co jest bezpieczne oraz co zapewnia wartość pacjentom i systemom ochrony zdrowia.
Wzywa do innowacyjnych metod, które uwzględniają rzeczywistą złożoność medycyny tradycyjnej, w tym wykorzystanie danych z rzeczywistej praktyki (real-world evidence), cyfrowych technologii zdrowotnych, myślenia systemowego i sztucznej inteligencji.
Lepsze dowody na rzecz bezpieczniejszej opieki i powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego
W miarę jak państwa pracują nad osiągnięciem powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, wiele z nich poszukuje dowodów dotyczących tego, jak medycyna tradycyjna może być bezpiecznie, skutecznie i sprawiedliwie integrowana z systemami ochrony zdrowia.
Państwa członkowskie WHO wielokrotnie wzywały do uzyskania silniejszych dowodów, które mogłyby wspierać decyzje dotyczące objęcia ubezpieczeniem, regulacji, świadczenia usług oraz rozwoju kadr.
Raport wskazuje, że inwestowanie w badania nad medycyną tradycyjną jest ostatecznie inwestowaniem w powszechne ubezpieczenie zdrowotne.
Lepsze dowody mogą pomóc państwom identyfikować skuteczne interwencje, unikać nieskutecznych lub niebezpiecznych praktyk, poprawiać ochronę pacjentów oraz zwiększać dostęp do wysokiej jakości opieki.
Ochrona wiedzy ludności rdzennej i reagowanie na pojawiające się wyzwania
Program podkreśla, że ludność rdzenna oraz posiadacze tradycyjnej wiedzy muszą być rzeczywistymi partnerami w badaniach.
Wzywa do wzmocnienia ochrony własności intelektualnej, sprawiedliwego podziału korzyści oraz poszanowania integralności kulturowej.
Raport wskazuje również możliwości, jakie badania nad medycyną tradycyjną mogą stworzyć w odpowiedzi na pojawiające się globalne wyzwania, w tym oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, przygotowanie na pandemie, zdrowe starzenie się, zmiany klimatu oraz odpowiedzialne wykorzystanie sztucznej inteligencji.
Wzywa do tworzenia ram zarządzania, które umożliwią innowacje, jednocześnie chroniąc tradycyjną wiedzę i suwerenność danych.
Globalny wysiłek
Dokument „WHO Global research priorities and agenda for traditional, complementary and integrative medicine 2025–2034″ został opracowany w ramach jednego z największych przeprowadzonych dotychczas procesów ustalania priorytetów badawczych w dziedzinie medycyny tradycyjnej.
Proces obejmował analizę 39 927 grantów badawczych w ramach 40 programów finansowania, analizę 116 instytutów badawczych w 67 krajach, konsultacje z 199 ekspertami z 75 krajów oraz badania metodą Delphi z udziałem 235 uczestników z całego świata.
Program realizuje podstawowy cel Globalnej Strategii WHO dotyczącej Medycyny Tradycyjnej na lata 2025–2034, ratyfikowanej przez wszystkie 194 państwa członkowskie podczas Światowego Zgromadzenia Zdrowia w maju 2025 r.
Powstała w ten sposób mapa drogowa zapewnia rządom, naukowcom, instytucjom finansującym i partnerom rozwojowym ramy umożliwiające dostosowanie inwestycji oraz przyspieszenie tworzenia dowodów tam, gdzie są one najbardziej potrzebne.
27 państw podjęło już zobowiązania. Sprawdzianem dla najbliższej dekady będzie to, czy te dowody pojawią się na czas, aby mogły stanowić podstawę decyzji, które rządy podejmują już dziś.
World Health Organization